پرسش :

علت تحريم موسيقي در اسلام چيست؟

پاسخ :
برخي يك فرض را مسلّم گرفته، سپس مي‏پرسند علت تحريم موسيقي چيست؟! اولاً هر نوع موسيقي حرام نيست، موسيقي انواع و اقسامي دارد. هر آواي موزون موسيقي است، اما علت حرمت غنا، گفتار باطل يا آهنگ مطرب است. مجموعه جان و جسم انسان مجموعه اسرارآميزي است كه از يك سو مي‏تواند با رهبري عقل و پيروي دين، از فرشتگان آن سوتر رود و از سوي ديگر با فرو افتادن در گودال هوي و هوس از حيوان فرومايه‏تر و از درنده، خطرناك‏تر شود. و مسلماً بر حيوان سرزنشي نيست، چرا كه تنها پاسخ گوي غرائز حيواني خويش است و بي آن كه بداند محكوم غرائز است، ولي آدمي با برخورداري از نعمت عقل و راهنمايي پيامبران اگر پاي بند خور و خواب و خواهش تن باقي بماند، از حيوان فرومايه‏تر است.
منش ژرف و راستين آدمي والاتر از آن است كه بتواند خود را به سرگرمي‏هاي بي ارزش و كودكانه مشغول بدارد. آن كه انسان است، هرگز راضي نمي‏شود به مقام انساني خود آسيبي برساند و از ارزش حقيقي خويش بكاهد.
لازم است هر انسان بيدار براي دست يابي به هدف‏هاي برتر و براي ارتباط هر چه بيش‏تر و قوي‏تر با مبدأ جهان هستي و براي تكامل گوهر وجود خود، همه عوامل بازدارنده را از پيش پاي بردارد. به همين جهت در قوانين الهي و آيين پيامبران، به ويژه در آيين مقدس اسلام، سرگرمي‏هاي زيانبار و عوامل بازدارنده از پيشرفت‏هاي معنوي و آن چه به سقوط و انحطاط مي‏انجامد، ممنوع و مكروه تلقي شده است موسيقي و غنا از همين عوامل خطرناك است. مسلماً آهنگ‏ها و آوازهاي مخصوص و مهيجي كه خوانندگان اجرا مي‏كنند، قواي شهوي و حيواني انسان را برمي‏انگيزد و آدمي را از توجه به خدا و آخرت بازمي‏دارد. قرآن مي‏فرمايد: "و من الناس من يشتري لهو الحديث ليضل عن سبيل الله بغير علم و يتخذها هزواً اولئك لهم عذاب مهين؛(1) برخي از مردم گفتاري بيهوده (غنا) را مي‏خرند تا ديگران را بدون علم از راه خدا گمراه سازند و راه خدا را به مسخره مي‏گيرند. براي آنان عذابي خوار كننده است".
موسيقي و غناي مطرب و هيجان زا اثري تخديري همچون الكل و افيون دارد؛ يعني با رخوتي كه در اعضا ايجاد مي‏كند، موجب مي‏شود انسان موقتاً از واقعيت‏هاي زندگي فاصله بگيرد. غنا لذت و تخديري آني و زودگذر، ولي بدبختي‏ها و نابساماني‏هاي بسيار در پي دارد. مهم‏تر از همه زيان‏ها، شنونده را از خدا بي خبر و لاابالي گري را در انسان رواج مي‏دهد. اين زيان براي آن كه به خدا و پيامبر و آخرت ايمان دارد، زياني بس بزرگ محسوب مي‏شود.
در برخي از روايات آمده است: "آن گاه كه انسان به غنا گوش فرا مي‏دهد، حيا و عقلش نقصان مي‏پذيرد... آنچه را زشت مي‏پنداشت، درنظرش نيكو جلوه مي‏كند".(2) به گواهي همه روانشناسان جهان و دانشمندان روشنفكر، موسيقي حامل هيجان است و اين هيجان گاهي در حيوانات نيز تأثير آشكاري دارد. از سوي ديگر مسلم است كه بيماري‏هاي بسياري مانند حمله‏هاي عصبي، ضعف اعصاب، بيماري‏هاي رواني، بيماري‏هاي قلبي، زخم معده، فشار خون و حتي ريزش موي سر و كرم خوردگي دندان، همه از هيجان اعصاب سرچشمه مي‏گيرد. به قول يكي از دانشمندان ارتعاشات و هيجانات رواني فوراً به ارتعاشات جسمي انتقال پيدا مي‏كند و روي تن اثر مي‏گذارد. گذشته از اين گاهي موسيقي‏هاي تند چنان هيجان آور است كه ضررهاي بزرگي در پي دارد. در روزنامه‏ها نوشتند: پنجاه هزار نفر از جوانان در ملبورن پس از استماع يك كنسرت موسيقي چنان به هيجان آمدند كه ناگهان همه به هم ريختند و بدون جهت يكديگر را زخمي و مصدوم كردند و حتي به اعمال منافي عفت پرداختند.
باز نوشته‏اند: روزي در گلاسكو در كنسرتي هيجان‏انگيز، سيصد دختر يك جا غش كردند كه هنوز مردم انگليس اين ماجرا را به ياد دارند. در جريان كنسرت پرشور ديگري مردي از شدت هيجان برهنه شد و با حالت جنون‏آميزي بر سر و كول مردم به راه افتاد.(3)
از آياتي حرمت موسيقي مطرب كه مناسب با مجالس لهو و لعب و خوشگذراني و عياشي است، استفاده شده است و مفسران بزرگ قرآن كه امامان بزرگوار هستند، بر اين نكته تأكيد داشته‏اند. در قرآن "لهو الحديث" در آيه 6 سوره لقمان و "قول الزور" در سوره حج، تفسير به غنا و موسيقي شده است. آيه "والذين هم عن اللغو معرضون" در سوره مؤمنون و آيه "والذين لا يشهدون الزور و اذا مروا باللغو مرواً كراماً" سوره فرقان به غنا و موسيقي تفسير شده است.
غير از آيات، قريب هفتاد روايت در مذمت موسيقي و كارهاي لغو بيهوده وارد شده است، از جمله: امام صادق(ع) مي‏فرمايد: "گوش كردن به غنا و لهو، نفاق را در دل مي‏روياند". باز فرمود: "غنا سبب فقر و بيچارگي مي‏شود". نيز خطاب به فردي كه شب را به شنيدن آواز و موسيقي گذرانده بود فرمود: "واي برتو! آيا نترسيدي كه فرمان خدا (مرگ) در رسد و تو در چنين حالتي باشي؟! همانا غنا مجلسي است كه خدا به اهل آن نظر نمي‏افكند".(4)
بنابراين موسيقي مطرب از مصاديق لغو باطل است و هيچ فائده معقولي كه براي فرد و جامعه مفيد باشد ندارد. لذا در اسلام تحريم شده است.
پي‏نوشت‏ها:
1 - لقمان(31) آيه 6.
2 - مسائل زندگي اسلامي، ص 211، به نقل از الغدير، ج‏8، ص 74.
3 - مسائل زندگي ساز اسلامي، ص 211.
4 - مؤسسه در راه حق، مسائل زندگي اسلامي، ص 217، به نقل از وسائل، ج‏12، ص 236.
eporsesh.com